Kenvakero tip: O koronasime sapa
Dezember 28th, 2016 | Published in Literatur & Bücher, dROMa (Magazin)
Le József Holdosiskero klasikeri andaro Ungriko nevo upre paschlardo
O nevo ardipe le 1978 andi ungriki tschib kerde erschti verkistar le József Holdosistar, jek bojd pobisterdo barikano verk la Romengera-literaturatar papal ando pradipe anel. Jek nevo lakipe.
Ande Szombathely, mindschart pedar i granica, aja kenva kerdi uli, pisim jeke terne gimnasijumiskere meschteristar, savo dur pro Romengero-telschtaminipe tagatintscha. „Die gekrönten Schlangen“ jek probalinipe hi, pe adale vurclinenge te terdscharel, jek – butvar ando mitologischi ar astardi – refleksijona pedar o koji taj i cukunft le Romendar. Mint o József Holdosi (1951–2005) use odola pijonirtscha jeka Romengera-inteligencijatar kerinlahi, savi angli Herkulesiskeri buti terdscholahi, lakera identitetaha maschkar o butera taj o tschulipe ando schuscharipe te al. Ando tschoripe upre bartschim, phukal ov i historija jeka Romengera-familijatar ande jek sidlung pasche i gaveskeri rik, kaj manuscha but nasoralipeha dschin, ham te but mangipeha, pumaroi bibast tel te tresanel.
Ande ada them, pherda bibastaha, pamaritschengere figurenca taj mitischi falatenca, karaktarisirinel o Holdosi mindenfelitike droma andar o tschoripe: O lek phuraneder phral, jek moleri, ando fiberi le „Zigeunerchristusiha“ vakerel, molinel le, hot le Romen andar lengeri bibast, te putrinel. O dujto, jek muschikaschi, duach o vilago roasinel, i pobisteri phuri muschika le Romendar te lakel. Taj i triti, i phen, pri bast uso gadsche ando baro foro rodel.
Ham on na schofinen le. O retinipe ar atschol, o palgondolinipe upri „tschatschi“ Romengeri-kultura ando nischta kisetinel; taj te i asimilacijona ojs ertschavo drom pe sikal. Tschak o lek terneder phral, erschtivar pal atschol taj hohajipeha pedar o paj pe likerel. Ov paloda ojs erschti jek barengero kher bauninla, ham te odoleha bibast terdschivla. „Igen agun salahi tu, kher, na kerinehahi adaj orde“, mukel le o autori te phenel. Erscht i arti generacija, savaha o Holdosi pri ajgeni muaninel, schaj gondolinel, hot o arphageripe schofinel.
József Holdosi: Die gekrönten Schlangen. Kenva. Andar i ungriki tschib le Peter Scharfejistar. Jeke pisinipeha la Beate Eder-Jordanatar, Innsbruck University Press, Innsbruck 2014. 305 r.
(Le Roman Urbaneristar)
Ando: dROMa 48 (2016), rik 19.